Philippe Pinel Feiten


De Franse arts Philippe Pinel (1745-1826) was de belangrijkste figuur in de vroege inspanningen om humane zorg en behandeling voor geesteszieken te bieden.

Philippe Pinel is geboren op 20 april 1745, in het gehucht Roques. Op zijn 17e treedt hij in het Collège d’Esquille in Toulouse in om zich voor te bereiden op het priesterschap, maar al snel besluit hij medicijnen te gaan studeren. Hij promoveert in 1773 en vervolgt zijn medische opleiding aan de universiteit van Montpellier, de belangrijkste medische school van Frankrijk. In 1778 vestigde hij zich in Parijs, waar hij zich wijdde aan algemene studies in de wetenschap terwijl hij les gaf in wiskunde. Pinel’s werk op het gebied van de klinische geneeskunde, Nosographie philosophique (1789), was een standaard leerboek voor 2 decennia, en verschillende 19de-eeuwse denkscholen over de klinische geneeskunde herleiden hun oorsprong er naar.

Pinel’s belangen in de geesteszieken ontwikkelen zich geleidelijk aan en in 1793 wordt hij, met behulp van vrienden in de Revolutionaire regering van Frankrijk, benoemd tot hoofdarts in l’Hospice de Bicêtre, een groot psychiatrisch instituut in Parijs. Daar stuitte hij op de kenmerkende wrede behandeling van

mentale patiënten, zoals ze werden geslagen, opgesloten in vuile cellen, en over het algemeen gemaakt om te lijden in de handen van onwetende bewaarders. Misschien wel het ergste van alles, ze werden meestal vastgebonden met kettingen. Pinel drong er onmiddellijk op aan dat de boeien werden verwijderd en, ondanks waarschuwingen dat de patiënten die niet geketend waren gewelddadig zouden worden, ontketende hij op 24 mei 1793 49 gevangenen. Allemaal reageerden ze gunstig.

In 1795 nam Pinel de verantwoordelijkheid op zich voor de geesteszieken in l’Hôpital de la Salpêtrière, waar hij zijn beleid van nonrestriint voortzette en veel belangrijke en ingrijpende hervormingen in de zorg en behandeling van geesteszieken bewerkstelligde. Een humane behandeling onder het waakzame oog van opgeleid en meelevend personeel in de instelling maakte het herstel van vele anders verdoemde patiënten mogelijk. Pinel introduceerde ook de praktijk van het bijhouden van casuïstiek, die een waardevolle bron van informatie bleek te zijn bij latere pogingen om krankzinnigheid te begrijpen. De nieuwe concepten van de zorg voor geesteszieken werden gepubliceerd in Pinel’s Traité médico-philosophique sur l’aliénation mentale (1801; Treatise on Insanity, 1806).

Pinel was van 1794 tot 1822 hoogleraar hygiëne en pathologie aan de Universiteit van Parijs, toen hij door de regering werd verwijderd vanwege zijn vroegere betrokkenheid bij personen die betrokken waren bij de Revolutie en omdat hij na 1805 enkele jaren als adviserend arts bij Napoleon I had gediend. Ten tijde van zijn dood, op 25 oktober 1826, was Pinel echter nog steeds actief in Salpêtrière.

Verder lezen op Philippe Pinel

De beste bron van informatie over Pinel’s ideeën en methoden is zijn Treatise on Insanity, vertaald door David Daniel Davis (1806; repr. 1962). Een goede recente studie van Pinel, vooral voor de relatie die hij voelde met de medische ideeën van de Griekse oudheid, is Walter Riese, The Legacy of Philippe Pinel (1969).


GOSTOU? PARTILHE COM OS SEUS AMIGOS!