Peter Cartwright Feiten


De Amerikaanse predikant Peter Cartwright (1785-1872) was grotendeels verantwoordelijk voor de snelle groei van het methodisme in de valleien van de rivier de Ohio en de Mississippi.

Geboren op 1 september 1785, volgde Peter Cartwright zijn pioniersvader, Justinianus, van hun huis in Virginia naar Logan County, Ky., een door struikgewas geteisterde plaats bij Tennessee. Justinianus moedigde Peter’s gokgewoontes aan, maar zijn moeder, die rouwde om de criminele losbandigheid van twee van haar kinderen, drong voortdurend aan op berouw. Op 16 jarige leeftijd bekeerde Peter zich tot het Methodisme. Na een korte studie aan de Brown’s Academy begon Cartwright in oktober 1803 met circuitrijden. In 1806 wijdde Mgr. Francis Asbury hem tot diaken. Op 23-jarige leeftijd werd de ‘Kentucky boy’, zoals hij werd genoemd, tot diaken gewijd. Het lage salaris van een rondtrekkende predikant moedigde het vrijgezellenbestaan aan, maar Cartwright trouwde met de 19-jarige Frances Gaines omdat hij het, zoals hij zei, zijn plicht vond.

Zoals de Methodisten zich over het Zuiden verspreidden, verloor hun langdurige vernauwing tegen de slaaf zijn kracht. Uit angst voor de gevolgen van de slavernij voor het morele karakter van zijn nakomelingen, verhuisde Cartwright zijn familie in 1824 naar Illinois. Hij diende twee termijnen in de wetgevende macht van Illinois, waar hij met succes vocht tegen de invoering van de slavernij in de staat. In 1846 versloeg Abraham Lincoln Cartwright’s enige bod op het Congres; Cartwright had zijn campagne gericht op Lincoln’s vermeende goddeloosheid.

Cartwright’s Autobiografie (1856) beschreef zijn kleurrijke carrière als “backwoods-prediker”. Het bood een glimp van het pioniersleven in de kerk op de manier van de westerse folklore. De Autobiografie legde trots zijn “doden” van talloze zondaars vast, die zowel verbaal als fysiek rivalen in conflicten bestoken en methodistische sociale taboes op weerbarstige grensmannenannen vastlegden. Maar Cartwright leefde om de resultaten te betreuren die zijn eigen succes ontlokte. Welvaart en de daaruit voortvloeiende verfijning van het plattelandsleven bracht zijn volgelingen ertoe om gevestigde geestelijken, mooie gebouwen, seminaries, academies en oosterse luxe te eisen, die allemaal, zo geloofde Cartwright, het gezag en het eenvoudige geloof van reizende revivalisten en hun kuddes uithollen. Theologisch gezien klaagde hij zulke ‘ketterijen’ aan als predestinarium, wederkomend millennialisme, universalisme, katholicisme en, vooral, mormonisme. Hij keurde de uitzetting van de mormonen uit hun nederzetting in het westen van Illinois sterk goed. Terwijl hij een grof evangelie van verlossing omhelsde, betreurde hij de

overdaad bekend als “de schokken”, een fenomeen dat zijn levendige preken vaak oproept.

Cartwright werd 12 keer gekozen voor de Algemene Conferentie, waar hij betoogde tegen de Sectionele Splitsing van de Methodisten van 1844 en tegen pogingen om de macht van de bisschoppen over het circuit-rijdende systeem te beteugelen. Hoewel hij zich verzette tegen de slaven van de predikanten, hield hij de abolitionisten en de proslavernij-apothekers evenzeer verantwoordelijk voor de splitsing van kerk en natie. Cartwright vertegenwoordigde de typisch Westerse kerkelijke visie op slavernij als een moreel kwaad, maar zag de zwarte man als een lid van “een vernederd ras”. Cartwright stierf 25 september 1872.

Verder lezen op Peter Cartwright

De Autobiografie van Peter Cartwright, de Backwoods-predikant, onder redactie van W. P. Strickland (1856), werd heruitgegeven als Autobiografie, met een inleiding, bibliografie en index door Charles L. Wallis (1956). Algemene werken die Cartwright bespreken zijn Wade Crawford Barclay, History of Methodist Missions, vol. 2 (1950), en Emery Stevens Bucke, red., The History of American Methodism (3 vol., 1964).

Extra Biografiebronnen

Cartwright, Peter, Autobiografie van Peter Cartwright, Nashville: Abingdon Press, 1986.


GOSTOU? PARTILHE COM OS SEUS AMIGOS!