Paul Biya Feiten


Geschouwd als een wereldse en goed opgeleide man, diende Paul Biya (geboren in 1933) Kameroen in vele functies als loopbaanbureaucraat. Toen hij president werd

van zijn West-Afrikaanse natie in 1982, handelde hij om een efficiëntere regering te creëren. Na verloop van tijd echter, geloven veel critici dat Biya’s heerschappij repressief en ineffectief is geworden.

Paul Biya werd geboren in 1933 in het Zuid-Kameroense dorp Mvomeka’a. Zijn ouders waren niet rijk, maar zijn kleine dorp was een verrassende springplank voor zijn prestaties. Op 7-jarige leeftijd stuurden zijn ouders hem naar de katholieke missie in Ndem, ongeveer 30 mijl van zijn huis. Een van Biya’s Franse docenten daar vond zijn werk uitstekend en besloot dat Biya priester moest worden. Op veertienjarige leeftijd wordt hij toegelaten tot de Edea en Akono Junior Seminaries, die worden geleid door de paters Saint Esprit. Zijn toekomst werd verder opgefleurd toen hij werd toegelaten tot de Lycee General Leclerc in Yaounde, de hoofdstad van Kameroen; Lycee Leclerc is de meest prestigieuze middelbare school van Frans-Kameroen. Aan de Lycee studeerde Biya Latijn, Grieks en filosofie.

Biya’s uitstekende werk op de middelbare school stelde hem in staat om te studeren aan de Universiteit van Parijs, waar hij zich richtte op recht en politieke wetenschappen. Hij behaalde zijn rechtendiploma in 1960. Na zijn afstuderen woonde Biya in Frankrijk en studeerde hij publiekrecht aan het Instituut voor Overzeese Studies. In 1962, toen Biya terugkeerde naar Kameroen, deed hij dat op een historisch moment in de geschiedenis van zijn land. Dat keerpunt voor Kameroen zou de komende jaren kansen en moeilijkheden voor Biya opleveren.

Deling tussen Noord en Zuid

Om de uitdagingen waar Kameroen voor staat te begrijpen, is het belangrijk om de geschiedenis van het land te kennen. De Republiek Kameroen was ooit een Duits protectoraat. In 1916 kwamen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk (V.K.) er over te regeren. De koloniale overheersing ging door, zelfs na de oprichting van de Volkenbond, een voorloper van de Verenigde Naties: In 1922 stond de Liga Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk toe om de segmenten van Kameroen te regeren die toen onder hun controle waren.

Dus het gebeurde dat de natie werd verdeeld, noordelijk van zuidelijk, Frans van Brits. Hoewel die naties niet langer over het land heersen, is de verdeling nog steeds reëel in een land dat verdeeld is door taal-Frans en Brits en door religie-Moslim en Christen.

Op 1 januari 1960 werd het Franse deel van het land onafhankelijk van de Franse overheersing. De eerste president was Ahmadou Ahidjo, een moslim uit het noorden. De Engelse sectie werd ook onafhankelijk op 1 oktober 1961; een deel van de Britse zone stemde ervoor om zich bij het naburige Nigeria aan te sluiten, en een deel stemde ervoor om zich bij de voormalige Franse zone aan te sluiten. De geherconfigureerde natie was de Federale Republiek Kameroen geworden.

Dit was de natie waar Biya in 1962 naar terugkeerde. Hij kreeg de leiding over het ministerie van Buitenlandse Ontwikkelingssamenwerking. Die functie rapporteerde rechtstreeks aan president Ahidjo, en gaf de jonge Biya ook ervaring in geldzaken op internationale schaal.

Nauwgezet door de President’s Side

Biya’s relatie met de president was een fascinerende, en zou veel over Biya’s toekomst bepalen. Na verloop van tijd werd Ahidjo de politieke mentor van Biya, en de mannen werden erg hecht. Hun achtergronden, en zelfs hun persoonlijkheden, waren echter zeer verschillend. Ahidjo had als telefoniste gewerkt voordat hij president werd, en hij had alleen een basisschoolopleiding genoten. Hoewel Biya van nederige afkomst was, was hij hoogopgeleid en genoot hij van klassieke muziek en tennis. Ondanks deze verschillen werd Biya een trouwe volgeling van de president.

Aanvoerder Ahidjo, Biya bekleedde een aantal functies. Hij werkte als kabinetschef, secretaris-generaal van het presidentschap en staatsminister, de hoogste minister van Kameroen. In 1975 koos Ahidjo hem als premier, een functie die Biya tot 1982 bekleedde. Volgens de Kameroense grondwet werd Biya Ahidjo daarmee de rechtsopvolger.

Op dat moment had Kameroen een eenpartijstelsel. Biya behaalde ook succes in de partij, de Kameroense Nationale Unie (CNU). Zijn vaardigheid op het gebied van partijpolitiek zou later voor hem van onschatbare waarde blijken te zijn, want hij jockeyde voor positie bij Ahidjo, die zowel als hoofd van de partij als president fungeerde.

Gecommentarieerd voorzitterschap

De gebeurtenissen van 6 november 1982 worden nog steeds besproken door historici. Op die dag nam president Ahidjo, onder verwijzing naar gezondheidsproblemen, ontslag als president. Zoals de grondwet voorschrijft, droeg hij het presidentschap over aan Biya. De actie

Verdoofde de natie; Biya was grotendeels onbekend bij de bevolking, en hij was onbeproefd als staatshoofd.

Het lijkt erop dat Ahidjo verwachtte dat hij het land na zijn ontslag stevig in handen zou houden. Hij geloofde, zoals velen, dat de positie van het partijhoofd superieur was aan die van de president. De CNU stelde als enige partij het beleid vast voor alle acties van de regering; van de president werd alleen verwacht dat hij de richtlijnen zou uitvoeren.

Biya’s eerste acties als president bevestigden dit standpunt. Maar al snel zorgde de historische rivaliteit en de spanning tussen het noorden en het zuiden ervoor dat hij ging schakelen. Toen hij ontdekte dat de bureaucraten uit het noorden zijn voorbeeld en zijn orders niet zouden volgen, begon hij enkele van Ahidjo’s ministers en naaste helpers – waarvan velen noorderlingen waren – te vervangen door mannen die hem trouw waren, vaak zuiderlingen.

Versterkt zijn kracht

Twee staatsgreeppogingen hebben ook Biya’s controle versterkt. In augustus 1983 werd een poging tot staatsgreep gezien als een poging van Ahidjo om de macht en invloed terug te winnen. Deze mislukte staatsgreep resulteerde in Ahidjo’s gedwongen ontslag uit het partijvoorzitterschap en zijn ballingschap naar Frankrijk. De meer dodelijke staatsgreep vond plaats in april 1984, toen leden van de presidentiële garde die loyaal waren aan Ahidjo probeerden het paleis te veroveren. Na drie dagen vechten werden de rebellen verslagen. Ahidjo, die in Frankrijk woonde, werd opnieuw officieel beschuldigd van het beramen van de aanval.

Tijdens het uitkomen van deze percelen en het ongedaan maken ervan, stond Biya’s ster op. In september 1983 werd hij tot president van de CNU gekozen; hij schafte die partij af en richtte de Kameroense Volks-Democratische Beweging, ofwel CPDM, op. En op 14 januari 1984 werd hij herkozen als president van Kameroen. Met succes, maar hij deed de raadselachtige belofte dat er vanaf dat moment meer democratie binnen de partij zou zijn, maar dat er geen oppositie kon worden toegelaten. Repressie, niet democratie, is echter het kenmerk van zijn regering geweest.

D ondanks de tegenstrijdigheid was de hoop hoog na de verkiezing van Biya. De economie was booming, en zijn focus op benoemingen op basis van verdienste in plaats van op vriendjespolitiek suggereerde een keerpunt voor het land. Zoals Howard French schreef in de New York Times, “Westerse investeerders beschouwden Kameroen, rijk aan natuurlijke hulpbronnen, kortstondig als het beloofde land van Centraal Afrika.”

Biya’s heerschappij had enkele successen. Bij latere verkiezingen bleek dat hij meer keuze aan kandidaten binnen de ene partij toestond. In 1986 hervatte Kameroen de diplomatieke betrekkingen met Israël, die na de oorlog in het Midden-Oosten in 1973 waren afgebroken; Kameroen was slechts de vierde zwarte Afrikaanse staat die dat deed. En in 1987 verbeterde een bezoek van de Nigeriaanse president aan Kameroen de betrekkingen met dat buurland, dat historisch gezien verzuurd was door grensconflicten.

Biya’s regel heeft een aantal problemen. Een daarvan was een ernstige economische crisis die begon in 1984 en die zich jarenlang voortzette. Toen de olieprijs op de wereldmarkt instortte, daalden de prijzen voor de belangrijkste gewassen van Kameroen: cacao, katoen, koffie en palmolie. Olie is de belangrijkste export van Kameroen en is goed voor ongeveer 35% van het budget. Vanaf 1987 is de Kameroense economie negen jaar op rij gekrompen; in 1996 was er sprake van een bescheiden groei.

Ook problematisch was een grote en ineffectieve overheidswerkgroep. Biya verminderde het budget, waardoor veel werknemers hun baan kwijtraakten. In 1988 stemde Biya ermee in om leningen van het Internationaal Monetair Fonds te accepteren. Hoewel de infusie van contant geld de economie hielp, waren de bezuinigingsvereisten streng voor de arme bevolking.

Geregeld door onderdrukking en schending van de mensenrechten

Misschien wel het meest kenmerkend voor Biya’s presidentschap is het repressieve karakter ervan. Dit was nergens duidelijker dan bij de eerste meerpartijenverkiezingen die in Kameroen werden gehouden. Eind jaren tachtig was er een beweging in Afrika die kandidaten van meer dan alleen de officiële regeringspartijen toestond. Biya verzette zich tegen de beweging, maar liet uiteindelijk medio 1990 meerpartijenverkiezingen toe. De presidentsverkiezingen van 1992 waren echter een puinhoop als oefening in de democratie. De meeste historici geloven dat Biya in die verkiezing werd verslagen door oppositieleider John Fru Ndi. Biya had echter zelf de winnaar uitgeroepen.

Na de verkiezingen heeft Biya de noodtoestand uitgeroepen om demonstraties te bestrijden. Er werden op grote schaal aanhangers van de oppositie gearresteerd. Amnesty International registreerde talrijke gevallen van illegale arrestaties, martelingen en de dood door toedoen van de Kameroense politie. In september 1997 verklaarde Amnesty International: “De fundamentele mensenrechten worden in Kameroen voortdurend geschonden”.

Vreemd genoeg blijkt dat de meerpartijenverkiezingen, waar Biya in eerste instantie tegen was, de macht hebben om zijn slappe presidentschap nieuw leven in te blazen. Schrijvend voor Africa Report, merkte Mark Huband het ironische fenomeen op: “Biya en andere repressieve Afrikaanse leiders worden verjongd met hun geclaimde electorale successen. Met enorm veel vertrouwen stuiteren de dictators terug.”

Biya’s vermogen om publieke informatie te manipuleren ging door tijdens de presidentsverkiezingen van 1997. Naarmate de verkiezingen naderden, weigerde de regering van Biya de oprichting van een onafhankelijk orgaan voor de organisatie van en het toezicht op de verkiezingen toe te staan. Als gevolg daarvan kozen de drie belangrijkste oppositieleiders, waaronder Fru Ndi, ervoor om de stemming te boycotten, “in plaats van deel te nemen aan wat zij en veel Kameroeners als een schertsvertoning beschouwden”, aldus Howard French in de New York Times.

.

Het uiteindelijke resultaat van Biya’s repressieve regime is niet te voorspellen, maar de onrust onder de bevolking neemt toe. Een verslaggever voor The Economist schreef: “Het anti-regeringsgevoel, aangewakkerd door corruptie, afpersing en wreedheid, is wijdverbreid”. Door het verkiezingsproces schijnbaar frauduleus te manipuleren, heeft de regering van Biya de enige weg naar vreedzame politieke verandering geblokkeerd. Een Kameroener vertelde de New York Times dat Biya zijn machtsbasis uitsluitend rond zijn eigen etnische groep heeft opgebouwd, en dat hij de economie verkeerd heeft beheerd: “Alle ingrediënten voor een burgeroorlog zijn nu op hun plaats,” zei de burger.

Trouwens, de autoritaire politieke structuren in Kameroen zijn geërfd door Biya; ze zijn niet helemaal ontstaan…

door hem. Historicus Mark DeLancey heeft opgemerkt dat het door Biya geërfde autoritarisme zo sterk was dat de Kameroenezen, hoewel ze ontsteld zijn over het trage tempo van Biya in de richting van een open democratie, hem ook bekritiseren voor zijn onvermogen om de leiding te nemen en de oppositie onder ogen te zien. De erfenis van de onderdrukking is moeilijk te overwinnen, zowel voor Kameroen als voor zijn leider.

Biya kreeg een kind met zijn eerste vrouw, de voormalige Jeanne Atyam. Nadat zijn vrouw stierf, hertrouwde hij. De materiële voordelen van het autoritarisme zijn groot geweest voor Biya. The New York Times meldde in 1997 een schatting van het privé fortuin van Biya als $75 miljoen. Dit bedrag komt naar verluidt bovenop twee presidentiële Boeing 747’s, twee enorme huizen in Kameroen en andere huizen in Frankrijk en Zwitserland.

Verder lezen over Paul Biya

DeLancey, Mark W., Cameroon: Afhankelijkheid en Onafhankelijkheid, Westview Press, 1989.

DeLancey, Mark W. & Mokeba, H. Mbella, Historical Dictionary of the Republic of Cameroon, Scarecrow Press, Inc., 1990.

Njeuma, Martin, redacteur, Inleiding tot de geschiedenis van Kameroen in de negentiende en twintigste eeuw, St.

Afrika-rapport, januari-februari 1993, p. 41.

De econoom, 22 januari 1994, p. 45.

New York Times, 14 oktober 1997, p. 3.

“Landenrapport: Kameroen-Blatant Disregard for Human Rights,” 16 september 1997, Amnesty International, http: //www.amnesty.org/ailib/aipub/1997/AFR/11701697.htm (18 maart 1998).

“Veel mensen blijven weg als Kameroen stemt op president,” 13 oktober 1997, Minnesota Daily Online, http: //www.daily.umn.edu/daily/1997/10/13/worldnation/wn2.ap/ (18 maart 1998).


GOSTOU? PARTILHE COM OS SEUS AMIGOS!